Een bijzonder Hollands Landschap

 

Ontpoldering Noordwaard

 

Eén van de projecten, dat onderdeel is van het plan Ruimte voor de rivier. Een uitzonderlijke ook. Ontpoldering van 2.500 ha en nog eens 2.000 ha compensatie maatregelen. Op dit moment vindt de aanbesteding plaats. Voor de nieuwsbrief spreken we met Jacco Zwemer (omgevingsmanager) en Erik-jan Houwing (technisch manager) van het projectteam van Rijkswaterstaat.

 

Natuurlijk zijn binnen het plan randvoorwaarden opgenomen in het belang van de bewoners en ondernemers in het gebied en voor natuur, recreatie en de cultuurhistorie. In het ontwerp is duurzaamheid een belangrijk onderwerp, het gebied moet klaar zijn voor de klimatologische veranderingen van de komende 50 jaar. De uitvoering van de ontpoldering is uiterlijk eind 2015 gereed.

De uitgangspunten voor de ontpoldering van de Noordwaard zijn tenminste:

1. Een waterstanddaling van minimaal 30 cm bij Gorinchem.

2. Verbetering van de ruimtelijke kwaliteit van het gebied.

 

Een bijzonder project, aldus Jacco. We hebben al 150 jaar ervaring met de natte waterstaat, maar dit project is toch nieuw. Er zijn geen referentieprojecten, we gaan ontpolderen maar wel zo, dat wonen en werken in buitendijks gebied mogelijk blijft. Hier moet alles zoveel mogelijk binnen de bestaande situatie gerealiseerd worden. We hebben te maken met technische, ruimtelijke, architectonische en omgevingsfactoren. In dit project staan de bewoners en de bedrijven in de Noordwaard zoveel mogelijk centraal. Hierdoor kan er een spanningsveld ontstaan tussen wat technisch haalbaar en mogelijk is maar qua omgeving niet uitgevoerd kan worden. Het vergt dus een continu afwegen en afstemmen van belangen om het meest optimale resultaat voor iedereen te verkrijgen.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  

Situatie 1905                                                                    Mogelijk overloop gebied in de nieuwe situatie

 

Kracht van de natuur

Erik-Jan: “Een mooi voorbeeld van het afwegen van technische haalbaar, duurzaam en tegemoet komen aan behoeften van de bewoners is het ontwerp van een innovatieve Groene Golfremmende dijk. Men zet hier de kracht van de natuur in om de golven te breken door gebruik te maken van een griend. De dijk wordt dan 70 cm lager. Hierdoor blijft het zicht vanuit het fort Steurgat behouden. Als techniek en omgeving zo kunnen samenwerken dan spreek je van synergie!"

 

Dit kun je niet alleen, zo wordt de specifieke kennis om tegemoet te komen aan al deze uitdagingen verkregen door samen te werken met verschillende bedrijven. Jacco: "we kiezen in dit project voor een persoonlijke benadering. RWS hecht veel waarde aan de behoeften van haar stakeholders en we besteden hier veel aandacht aan, er zijn al veel gesprekken aan de keukentafel gevoerd”.

 

Wonen op een terp

Het project Ruimte voor de rivier is erop gericht om met het oog op de toekomst de veiligheid van 4 miljoen mensen te waarborgen, maar dit project is voor de 50 woningeigenaren en 25 bedrijven in de Noordwaard dagelijkse realiteit. De ontpoldering treft hen persoonlijk. Vanaf 2003 is het bewonerscontact gestart zodat zij al vanaf de planvorming betrokken werden bij het project.

 

De bewoners kunnen deels blijven wonen in het buitendijkse gebied. Sommige dienen te verhuizen of hun bedrijf elders voort te zetten. We gaan terug naar de situatie van voor 1960. De huizen uit die tijd zijn gebouwd op een terp en kunnen behouden blijven. Nieuwe woningen en bedrijven in Noordwaard komen eveneens op een terp te staan. In de nieuwe situatie is er een kans van ongeveer 1/100 per jaar, dat de bewoners geëvacueerd dienen te worden.

 

Noordwaard is volgens plan klaar in 2015, dan is het teruggebracht naar de situatie van het jaar 1905. Toen is men begonnen met het inperken van rivieren en het bouwen van dijken. Anno 2010 brengen we dat weer terug naar ontpoldering en het wonen op terpen en maken daarbij gebruik van de kracht en mogelijkheden die de natuur ons biedt in plaats van de natuur proberen tegen te houden. Zo ontstaat er weer een uniek gebied met veel mogelijkheden voor recreatie en ontwikkeling van natuur.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  

Terpboerderij Noordwaard

 

Leven met hoogwater

Erik-Jan; "Nederland kan de kennis en inzichten die we hier opdoen goed gebruiken. Het project is een nieuwe manier van denken met betrekking tot buitendijks wonen. Hoe ga je om met wonen in laagland. Het besef hoe we met respect voor natuur en leefomgeving kunnen wonen, werken en leven met (hoog)water, wordt met dergelijke projecten opnieuw op de kaart gezet."

 

 

 

 

 

 

 

 

 

In de afgelopen eeuwen hebben onze rivieren steeds minder ruimte gekregen. De rivieren liggen ingeklemd tussen hoge dijken, terwijl het land daarachter juist lager is komen te liggen. Bij overstromingen zijn de gevolgen groot. In 2006 heeft het toenmalige Kabinet een pakket maatregelen vastgesteld dat rivieren meer ruimte geeft. Hiermee krijgt het Nederlandse rivierengebied uiterlijk in 2015 een betere bescherming tegen hoogwater, bijvoorbeeld door hoge waterstanden te verlagen en rivieren meer ruimte te geven. Gelijktijdig wordt de ruimtelijke kwaliteit van het rivierengebied verbeterd. Voorbeelden zijn uiterwaardverlaging, dijk teruglegging, kribverlaging, zomerbedverdieping en ontpoldering.

 

Lievense is één van de advies-bureaus die betrokken is bij Noordwaard voor het risico management, ondersteuning van het projectteam en de inhoudelijke kant van de aanbesteding. Lievense heeft bijvoorbeeld de hydraulische ontwerp voorwaarden voor de kaden berekend.