Bodembescherming stuw Sambeek

 

De stuw bij Sambeek bestaat al sinds 1929. Deze door mankracht te bedienen stuw wordt aangepast aan de eisen van de huidige tijd. Een belangrijke randvoorwaarde is dat het stuwproces onverminderd voortgezet moet kunnen worden tijdens de uitvoering van de werkzaamheden. De renovatie moet de standtijd van de stuw met minstens 50 jaar verlengen.

 

Het stuwcomplex bestaat uit een Poiree stuw (13 stuwdelen) en een Stoney stuw (2 stuwdelen). De stuwen reguleren de waterstand in het bovenpand (stuwpand Sambeek). Vanwege de aanpassing van het stuwbeheer moet de stuw geschikt worden gemaakt om het bovenpand hoger op te stuwen. Daarnaast moeten de hulpmiddelen voor het zetten en strijken van de Poiree stuw worden aangepast aan de huidige Arbo-eisen.

 

Aanpassingen

De jukken, de brugdelen, de schotten en de kraanbaan van de Poiree stuw worden aangepast en de drempel wordt verhoogd met 35 cm. Met als gevolg dat de kerende hoogtes van de schotten en schuiven wijzigen. De rivierverruimende maatregelen leiden tot een verlaging van de waterstand bovenstrooms en om verdroging van de omgeving tegen te gaan wordt het stuwbeheer aangepast. Lievense beoordeelt in opdracht van de uitvoerder de huidige bodem- en oeverbescherming van de stuw in relatie tot de aanpassing van het stuwbeheer. Tevens ontwerpt Lievense de bodem- en oeverbescherming omdat de nieuwe omstandigheden en ontgrondingskuilen daartoe aanleiding geven.

 

Geschiedenis

Naar aanleiding van geconstateerde gebreken is de bodembescherming in de loop van de tijd al meerdere malen aangepast. Na ingebruikname van de stuw in 1929 traden in het stortebed verdiepingen op. De schade werd hersteld en de oorspronkelijke bodembescherming werd verlengd met een zinkstuk met een bestorting van breuksteen. Het stortebed en de aansluitende bodem werden ter controle jaarlijks gepeild. Hieruit bleek dat de verlenging van de bodembescherming werd ondermijnd. Benedenstrooms van het stortebed ontwikkelde zich een ontgrondingskuil. Het stortebed werd onderhouden door het bijstorten van breuksteen. In 1966 bleek uit peilingen dat van de verlenging van de bodembescherming niets meer overgebleven was. De oorspronkelijke bodembescherming en daarmee de stuw werden bedreigd. De maximale kuildiepte bedroeg ongeveer 8,5 m. In 1968 werd de ontgrondingskuil aangevuld met zand en grind en werd de bodembescherming van het stortebed hersteld en verlengd.

 

Metingen

Om de huidige conditie van de bodembescherming te kunnen beoordelen zijn verschillende veldmetingen en onderzoeken uitgevoerd, waaronder multibeam echoloodpeilingen en sidescan sonarmetingen. Hierbij zijn benedenstrooms van de bodembescherming ontgrondingen met een maximale kuildiepte van ongeveer 7 m aangetroffen. Bij het beoordelen van de bodembescherming moet rekening gehouden worden met de normale en bijzondere situaties waarin de stuw zich kan bevinden. Bijzondere situaties zijn o.a. bij onderhoud, ombouw, calamiteiten en ijsgang.

 

Belastingssituaties

De inzet en de standen van de (beschikbare) stuwelementen zijn afhankelijk van de rivierafvoer, daarom is er een groot aantal belastingsituaties doorgerekend. De Poiree stuw bestaat uit 13 openingen van 4,85 m. In iedere opening kunnen drie schotten boven elkaar worden geplaatst. De Stoney stuw bestaat uit twee openingen van 17 m voorzien van regelschuiven. Bij toenemende rivierafvoer worden steeds meer schotten verwijderd, terwijl het stuwpeil tegelijkertijd wordt fijn geregeld met de regelschuiven. Bij een rivierafvoer van ongeveer 1.150 m³/s zijn alle schotten verwijderd en zijn de regelschuiven geheel boven water geheven.

 

Bodem- en oeverbescherming

Vanwege de beoordelingsresultaten worden de bodem- en oeverbescherming aangepast. De stabiliteit van de bodembescherming onder stroomaanval wordt verbeterd door de breuksteen te penetreren met colloïdaal beton. Om een verhoging van de waterdruk onder de stuwvloer bij hoog verval te voorkomen, wordt slechts een deel van het oppervlak van de breuksteen gepenetreerd (patroonpenetratie). Daarnaast wordt het talud bij de beëindiging van het stortebed aangevuld en bedekt met zware breuksteen. Om ondermijning van de bodembescherming tegen te gaan wordt de rivierbodem bovendien tot ongeveer 135 m benedenstrooms van de stuw bedekt met breuksteen 45/125 mm. De aanpassing van de bodembescherming is inmiddels in volle gang.

  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

In het project de Maaswerken wordt gewerkt aan de uitvoering ter verbetering van de Maas om hoogwateroverlast in het Maasdal te beperken. Aanleiding hiervoor zijn de overstromingen van 1993 en 1995. Met maatregelen als het versterken van kades, het verdiepen en verbreden van de rivierbedding, de aanleg van hoogwatergeulen en het verlagen van uiterwaarden wordt het Maasdal beschermd tegen hoogwaters die gemiddeld eens in de 250 jaar voorkomen. Nevendoelstellingen zijn het verbeteren van de scheepvaartroute op de Maas, natuurontwikkeling in het rivierengebied en grindwinning. Lievense is als ingenieursbureau actief in verschillende projecten van de Maaswerken.

 

Stuw Sambeek is een deelproject binnen project Zandmaas, dat onderdeel is van de Maaswerken. De Zandmaas is het gedeelte van de Maas tussen Maasbracht en Den Bosch. Het doel is het verbeteren van de bescherming tegen hoogwater. De rivier krijgt meer ruimte om water te bergen en af te voeren. Dat gebeurt door de rivier te verdiepen en hoogwatergeulen en retentiebekkens aan te leggen. Met deze maatregelen kan zich in een gebied van ongeveer 700 ha nieuwe natuur ontwikkelen. Waar de ruimte daarvoor ontbreekt zorgt de aanleg en verhoging van kaden voor een betere bescherming.